กระดูกไหปลาร้า

Article in other languages:

• ترقوة
• ܩܠܝܕܐ_(ܓܪܡܐ)
• Qhiwi_ch'aka
• Ключица
• Clavícula
• Klíční_kost
• Йĕтес_шăмми
• Clavicula
• Schlüsselbein
• ކޮނޑުކަށި
• Clavicle
• Klaviklo
• Clavícula
• Rangluu
• ترقوه
• Solisluu
• Clavicule
• Cnàmh_an_ugain
• Clavícula
• עצם_הבריח
• Ključna_kost
• Kulcscsont
• Tulang_selangka
• Clavicola
• 鎖骨
• Balung_selangka
• 빗장뼈
• Clavicula
• Raktikaulis
• Atslēgas_kauls
• Клучна_коска
• Sleutelbeen
• Kragebein
• Obojczyk_(anatomia)
• Clavícula
• Claviculă
• Ключица
• Ključna_kost
• Clavicle
• Kľúčna_kosť
• Ključnica
• Nyckelben
• காறை_எலும்பு
• Balagat
• Ключиця
• 锁骨

กระดูกไหปลาร้า (Clavicle)
ภาพวาดกระดูกไหปลาร้าด้านซ้าย แสดงจุดเกาะของกล้ามเนื้อและเอ็น มุมมองจากด้านบน (รูปบน)
ภาพวาดกระดูกไหปลาร้าด้านซ้าย แสดงจุดเกาะของกล้ามเนื้อและเอ็น มุมมองจากด้านล่าง (รูปล่าง)
Gray's	subject #49 200
MeSH	Clavicle

ในกายวิภาคศาสตร์ของมนุษย์ กระดูกไหปลาร้า (Clavicle) เป็นกระดูกแบบยาว (long bone) ชิ้นหนึ่งที่เป็นส่วนประกอบของกระดูกส่วนไหล่ (shoulder girdle) ชื่อของกระดูกไหปลาร้าในภาษาอังกฤษ Clavicle เป็นคำที่มาจากภาษาลาติน clavicula ซึ่งแปลว่า กุญแจเล็กๆ เนื่องจากกระดูกชิ้นนี้จะมีการหมุนรอบแกน ในแนวนอนคล้ายกับการไขกุญแจ ขณะที่แขนกางออก กระดูกไหปลาร้ายังเป็นกระดูกที่สามารถมองเห็น แนวของกระดูกได้จากภายนอกอย่างชัดเจน โดยเฉพาะในเพศหญิงซึ่งมีไขมันในบริเวณรอบๆกระดูกน้อยกว่า

นอกจากในมนุษย์แล้ว กระดูกไหปลาร้ายังพบในสัตว์สี่ขา (tetrapods) ชนิดอื่นๆ แต่อาจมีรูปร่างเล็กกว่าหรืออาจไม่พบเลย กระดูกไหปลาร้าจะเจริญในสัตว์ที่ใช้ส่วนรยางค์หน้าในการหยิบจับ แต่จะไม่เจริญมากนักในสัตว์ที่ใช้รยางค์หน้าในการรองรับน้ำหนักหรือการวิ่ง

กระดูกไหปลาร้าเปรียบเสมือนไม้ค้ำ ประคองแขนทั้งสองข้างไว้ ทำให้แขนสามารถเคลื่อนไหว ได้อย่างเป็นอิสระอยู่บนลำตัว

กระดูกชิ้นนี้อยู่ในตำแหน่ง ที่ง่ายต่อการกระแทก บาดเจ็บ และรับแรงกระแทกที่ส่งผ่านมาจาก แขนไปสู่ลำตัว กระดูกไหปลาร้าจึงเป็นกระดูกชิ้นที่หักบ่อยที่สุดในร่างกาย โดยมักจะหักเนื่องจาก ล้มหรือตกจากที่สูง โดยลงกระแทกบริเวณไหล่ หรือกระแทกในท่าแขนที่เหยียดออก แรงจะส่งผ่านไปตามแขน ไหล่ ไปสู่กระดูกไหปลาร้า และจะหักในส่วนที่อ่อนแอที่สุด (คือรอยต่อระหว่าง 1/3กลาง กับ 1/3ด้านนอก) หลังจากหักจะถูกกล้ามเนื้อและน้ำหนักของแขนดึงให้ผิดรูปไป

กายวิภาคศาสตร์

กระดูกไหปลาร้าด้านขวา มุมมองจากด้านบน (รูปบน) และมุมมองจากด้านล่าง (รูปล่าง)

ลักษณะทั่วไป

กระดูกไหปลาร้าเป็นกระดูกแบบยาวที่มีแนวโค้งสองแนว ทำให้มีรูปร่างคล้ายตัว S และเชื่อมระหว่างส่วนลำตัวและส่วนแขนของร่างกาย เราจึงแบ่งส่วนของกระดูกไหปลาร้าได้เป็นสองส่วนใหญ่ๆ ตามปลายทั้งสองด้านของกระดูก ได้แก่

• ปลายด้านกระดูกอก (sternal end) มีลักษณะกลมมนและมีลักษณะโค้งออกมาทางด้านหน้า ติดต่อกับกระดูกอกโดยข้อต่อสเตอร์โนคลาวิคิวลาร์ (sternoclavicular joint)
• ปลายด้านกระดูกสะบัก (acromion end) มีลักษณะแบนออกและโค้งเว้าไปทางด้านหลัง และยังมีรอยต่างๆบนกระดูกจำนวนมาก เนื่องจากมีเอ็นและกล้ามเนื้อหลายมัดที่มายึดเกาะกับกระดูกไหปลาร้าในบริเวณนี้ โดยเฉพาะเอ็นของข้อต่ออโครมิโอคลาวิคิวลาร์ (acromioclavicular) ซึ่งติดต่อกับส่วนอโครเมียน (acromion) ของกระดูกสะบัก (scapula)

พื้นผิวและจุดเกาะของกล้ามเนื้อและเอ็น

พื้นผิวบนกระดูกไหปลาร้าที่สำคัญได้แก่พื้นผิวทางด้านบน (superior surface) พื้นผิวทางด้านล่าง (inferior surface) ขอบด้านหน้า (anterior border) และขอบด้านหลัง (posterior border) ซึ่งจะมีจุดเกาะของกล้ามเนื้อและเอ็นต่างๆที่เป็นส่วนประกอบของบริเวณไหล่ ดังตารางสรุปด้านล่าง

หน้าที่การทำงาน

กระดูกไหปลาร้ามีหน้าที่หลายประการ อาทิ

• เป็นโครงร่างค้ำจุนในส่วนไหล่ที่สำคัญ และทำให้ส่วนแขนอยู่ห่างจากส่วนอกมากพอที่จะทำให้เกิดการเคลื่อนไหวของแขนที่มากที่สุด
• ทำหน้าที่ป้องกันช่องทางของหลอดเลือดและเส้นประสาทต่างๆจากส่วนคอไปยังบริเวณรักแร้ ไม่ให้ได้รับการกระทบกระเทือนจนฉีกขาด
• ถ่ายเทแรงและการกระแทกจากส่วนแขนไปยังแกนกลางลำตัว

อย่างไรก็ตาม กระดูกไหปลาร้าเป็นกระดูกที่ค่อนข้างทึบแน่น และไม่มีไขกระดูกมากนัก จึงไม่ได้มีหน้าที่สำคัญในการผลิตเม็ดเลือดเช่นในกระดูกแบบยาวชนิดอื่นๆ

รูปประกอบเพิ่มเติม

กระดูกส่วนไหล่ (มุมมองทางด้านหน้า)

ข้อต่อสเตอร์โนคลาวิคิวลาร์ (มุมมองทางด้านหน้า)

ไหล่ซ้ายและข้อต่ออโครมิโอคลาวิคิวลาร์ แสดงเอ็นต่างๆของบริเวณไหล่

อ้างอิง

• Clinically Oriented Anatomy, 4th ed. Keith L. Moore and Arthur F. Dalley.
• Clinical Anatomy for Medical Students Richard S.Snell,M.D.,Ph.D.

Questions for article: กระดูกแบบยาว, เกาะต้น pectoralis major, subclavius muscleเป็น