วิกิพีเดีย:คู่มือในการเขียน

คู่มือในการเขียน (สร้างขึ้นโดยเทียบกับ Manual of Style) ในวิกิพีเดียเป็นแนวทางในการเขียน ให้ผู้อ่านสามารถอ่านในรูปแบบที่เข้าใจได้ง่าย พึงนึกเสมอว่า หลักการตั้งชื่อนี้เป็นแนวทางในการตั้งชื่อเพื่อให้ชื่อบทความง่ายต่อการเข้าใจตรงกัน ซึ่งไม่ใช่กฎเหล็ก โดยเมื่อวิกิพีเดียเติบโตได้ระดับหนึ่ง ข้อแนะนำต่างๆ ที่ไม่เป็นที่นิยม อาจลดหายไป

ก่อนอื่นเนื่องจากวิกิพีเดียคือสารานุกรม ลองอ่านที่ นโยบาย และ อะไรที่ไม่ใช่วิกิพีเดีย เมื่อมีข้อสงสัยให้ตั้งตามบทความต่อไปนี้

ยังมีประเด็นเกี่ยวกับคู่มือการเขียน ที่ยังไม่ได้เป็นที่ตกลงกันอีกเป็นจำนวนมาก สามารถดูได้ในหน้า คุยเรื่องวิกิพีเดีย:คู่มือในการเขียน ความคิดเห็นต่างๆ ในหน้าอภิปรายนั้นเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้ร่วมอภิปราย และไม่ใช่แนวทางอย่างเป็นทางการของวิกิพีเดีย

ชื่อบทความ

ดูบทความหลักที่ วิกิพีเดีย:หลักการตั้งชื่อบทความ

• ชื่อบทความ ควรเป็นภาษาไทย และเป็นคำนาม
• สำหรับชื่อเฉพาะ เช่น ชื่อคน ชื่อสถานที่ หรือชื่อสิ่งของ ให้ใช้ชื่อที่เป็นชื่อนิยม เป็นชื่อที่คนอื่นจะค้นหาเป็นอันดับแรก เพื่อสะดวกต่อการค้นหา
• ชื่อบทความที่ปรากฏในส่วนเนื้อหาครั้งแรกให้ทำตัวเน้น และเว้นวรรคระหว่างชื่อกับเนื้อหาหนึ่งครั้ง '''ชื่อบทความ''' ถึงแม้ว่าชื่อบทความจะเป็นชื่อย่อของเนื้อหานั้น ให้เน้นชื่อเต็มทั้งหมด
  • ตัวอย่าง จากบทความ ไอแซก นิวตัน
    • เซอร์ไอแซก นิวตัน (Sir Isaac Newton) เป็นนักคณิตศาสตร์ นักดาราศาสตร์ นักปรัชญา และนักเล่นแร่แปรธาตุชาวอังกฤษ ...
• สำหรับบทความที่มีสองชื่อ ซึ่งอาจเป็นบทความที่แปลมาจากภาษาอื่น ให้ทำตัวเน้น ชื่อทั้งสองของบทความ

วันเดือนปี

• เขียนปีในรูปแบบของ พ.ศ. โดยเว้นวรรคหนึ่งครั้งระหว่างคำย่อและตัวเลข
  • ตัวอย่าง
    • พ.ศ. 2551

• สำหรับปี ค.ศ. ที่มีความสำคัญ ในทางความหมาย ให้เขียนกำกับในวงเล็บด้านหลัง หรือเขียนเฉพาะปี ค.ศ.
  • ตัวอย่าง
    • พ.ศ. 2550 (ค.ศ. 2007)
    • ค.ศ. 2005

• ทศวรรษ เขียนระหว่าง พุทธทศวรรษ และ คริสต์ทศวรรษ โดยไม่มีคำว่า "ที่" ตามหลัง
  • ตัวอย่าง
    • คริสต์ทศวรรษ 1980

• ศตวรรษ เขียนระหว่าง พุทธศตวรรษ และ คริสต์ศตวรรษ โดยตามหลังด้วยคำว่า "ที่"
  • ตัวอย่าง
    • พุทธศตวรรษที่ 25
    • คริสต์ศตวรรษที่ 20

ตัวเลข

• เนื้อหาในบทความให้ใช้เลขอารบิก (0 1 2 3..9) เป็นหลัก
• เว้นแต่ จำเป็นต้องคงรูปเลขอื่นไว้ เช่น เลขไทย (เน้นบทความในโครงการประเทศไทย) หรือ เลขโรมัน (ทางคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์)
• สำหรับเอกสารต้นฉบับที่ยกมาไว้ในเครื่องหมายคำพูด และไม่มีการจัดรูปแบบหรือเขียนใหม่ สามารถคงเลขอื่นนอกจากเลขอารบิกไว้ได้ เพื่อการอ้างอิง
• เว้นวรรค หน้า และ หลัง ตัวเลขเสมอ เพื่อแยกออกจากตัวอักษร
  • ตัวอย่าง
    • ราคา 500 บาท

รูปแบบการจัดหน้า

ดูบทความหลักที่ รูปแบบการจัดหน้า

คำทับศัพท์

ดูบทความหลักที่ คำทับศัพท์ในวิกิพีเดีย และ การเขียนคำทับศัพท์ตามระบบของราชบัณฑิตยสถาน

สำหรับคำทับศัพท์ที่ใช้บ่อย วิกิพีเดียมีตัวอย่างรายการคำทับศัพท์ ที่ใช้ตามตัวอย่าง

ประเทศ ภาษา บุคคล

• ชื่อภาษา และชื่อบุคคล จากต่างประเทศ ให้ใช้ชื่อตามชื่อประเทศ
  • ตัวอย่าง
    • ชาวสวีเดน (ไม่ใช้ ชาวสวีดิช)
    • ภาษาสวีเดน (ไม่ใช้ ภาษาสวีดิช)
    • ชาวเวลส์ (ไม่ใช้ ชาวเวลช์)
    • ภาษาอิตาลี (ไม่ใช้ ภาษาอิตาเลียน)

• ยกเว้น ชื่อที่มีการใช้มานานจนเป็นที่ยอมรับ หรือปรากฏในพจนานุกรมภาษาไทย อาทิ
  • เยอรมัน กรีก ไอริช สกอต ดัตช์ สวิส อังกฤษ อเมริกัน

ไม่เว้นวรรคระหว่างคำทับศัพท์

• คำที่มาจากภาษาต่างประเทศ ถ้ามีการเว้นวรรคระหว่างคำ ให้เขียนติดกันเป็นคำเดียว
  • ตัวอย่าง
    • Mexico City เขียน เม็กซิโกซิตี

• ยกเว้น คำที่เป็นชื่อเฉพาะ โดยขึ้นอยู่กับต้นฉบับของข้อมูล สำหรับคำที่ยังไม่มีการกำหนด ตัดสินว่าถ้าแยกคำแล้วทำให้เกิดความเข้าใจผิดได้ให้เขียนติดกันเป็นคำเดียว

ชื่อผลิตภัณฑ์

• ชื่อผลิตภัณฑ์ เช่น ซอฟต์แวร์ หรือ รถยนต์ ที่ประกอบด้วยชื่อผู้ผลิตและชื่อผลิตภัณฑ์ ให้เขียนเว้นวรรคระหว่างชื่อผู้ผลิตและชื่อผลิตภัณฑ์
  • ตัวอย่าง
    • Mozilla Firefox เขียน มอซิลลา ไฟร์ฟอกซ์
    • Adobe Flash เขียน อะโดบี แฟลช
    • Honda Accord เขียน ฮอนด้า แอคคอร์ด
    • Toyota Celica เขียน โตโยต้า เซลิก้า
    • Honda Civic Type R เขียน ฮอนด้า ซีวิคไทป์อาร์ (เขียน "ซีวิคไทป์อาร์" ติดกัน เนื่องจาก ซีวิคเป็นรุ่นรถรุ่นหนึ่งของ ฮอนด้า)

• สำหรับผลิตภัณฑ์ที่มีการทำตลาดในประเทศไทยและมีชื่อภาษาไทย ให้ยึดตามที่เจ้าของผลิตภัณฑ์หรือผู้แทนจำหน่ายใช้

ชื่อทีมกีฬา

• ชื่อทีมกีฬาที่ประกอบด้วยชื่อเมืองและชื่อทีม ให้เขียนเว้นวรรคระหว่างชื่อเมืองและชื่อทีม เมื่อต้องการกล่าวถึงว่าทีมกีฬานั้นมาจากเมืองใด
  • ตัวอย่าง
    • ชาล็อต บ็อบแคทส์ (Charlotte Bobcats)
    • แคนซัสซิตี ชีฟส์ (Kansas City Chiefs)
    • กลาสโกว์ เซลติก (Glasgow Celtic) (ชื่ออย่างเป็นทางการคือ สโมสรฟุตบอลเซลติก (Celtic F.C.) เท่านั้น แต่ผู้บรรยายเกมมักใส่ชื่อเมืองเข้าไปเพื่อให้รู้ว่ามาจากไหน)
    • กลาสโกว์ แรนเจอร์ส (Glasgow Rangers) (ชื่ออย่างเป็นทางการคือ สโมสรฟุตบอลแรนเจอร์ส (Rangers F.C.))

• ยกเว้น ทีมกีฬาที่ชื่อเมืองเป็นส่วนหนึ่งของชื่อทีมจริงๆ ก็ให้เขียนติดกัน
  • ตัวอย่าง
    • สโมสรฟุตบอลแมนเชสเตอร์ยูไนเต็ด (Manchester United F.C.)
    • สโมสรฟุตบอลแมนเชสเตอร์ซิตี (Manchester City F.C.)

การเขียนกำกับต่างภาษา

การกำกับวิธีออกเสียงคำ

• การเขียนตัวอักษรคำ ให้ใช้สัญลักษณ์ของ IPA โดยอาจเขียนคำไทยที่เสียงใกล้เคียงกำกับ สำหรับภาษาจีนให้ใช้ พินอิน และภาษาญี่ปุ่นให้ใช้ โรมะจิ กำกับเพิ่ม
  • ตัวอย่าง
    • ภาษาฝรั่งเศส (ฝรั่งเศส: français, อังกฤษ: French, IPA: fʁɑ̃sɛ) หนึ่งในภาษากลุ่มโรมานซ์ที่สำคัญที่สุด ...
    • โตเกียว (「東京」, Tōkyō, 東京^?) เป็นเมืองหลวงของประเทศญี่ปุ่น ...
    • โจวเหวินฟะ (จีน: 周潤發, พินอิน: Zhōu Rùnfā) หนึ่งในสุดยอดนักแสดงฮ่องกงที่ ได้ก้าวเข้าสู่วงการภาพยนตร์นานาชาติ ...

การกำกับคำทับศัพท์

• คำทับศัพท์ทั่วไป ให้เขียนตามหลักของภาษานั้นๆ
  • ในภาษาอังกฤษให้ใช้ตัวอักษรพิมพ์เล็กทั้งหมด
  • ในภาษาเยอรมันกรณีที่เป็นคำนามให้ขึ้นต้นด้วยตัวอักษรพิมพ์ใหญ่

• สำหรับ คำทับศัพท์ภาษาต่างประเทศ ที่ต้องการแสดงที่มาของคำนั้น ให้เขียนคำภาษาต่างประเทศในวงเล็บตามหลังชื่อบทความ โดยขึ้นต้นด้วยตัวอักษรพิมพ์ใหญ่สำหรับชื่อเฉพาะและชื่อบุคคล
  • ตัวอย่าง
    • สตีเฟน พอล จอบส์ (Steven Paul Jobs) ผู้บริหารระดับสูงของ แอปเปิล คอมพิวเตอร์ และ พิกซาร์แอนิเมชันสตูดิโอส์ ...
    • มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ (University of California, Berkeley) เป็นมหาวิทยาลัยรัฐ ตั้งอยู่ในเมืองเบิร์กลีย์ รัฐแคลิฟอร์เนีย ...
    • ไบโอดีเซล (biodiesel) เป็นเชื้อเพลิงดีเซลที่ผลิตจากแหล่งทรัพยากรหมุนเวียน เช่น น้ำมันพืช ...

• สำหรับ คำภาษาไทย ที่ไม่จำเป็นต้องมีคำศัพท์ภาษาอังกฤษกำกับ
  • ตัวอย่าง
    • ...
    • ไม่ใช้
    • ไม่ใช้

เครื่องหมายวรรคตอน

จุลภาค (,)

• ปกติแล้วภาษาไทยไม่ใช้เครื่องหมาย จุลภาค (ลูกน้ำ " , ") คั่นคำในรายการ
  • ตัวอย่าง
  • ไม่ใช้

• เว้นแต่: ใช้เพื่อแบ่ง "คำที่มีเว้นวรรคภายในคำ" เพราะมิฉะนั้นอาจทำให้แบ่งคำหรือวลีสับสน
  • ตัวอย่าง
  • ไม่ใช้

• เมื่อจัดรูปแบบแบบรายการแล้ว ไม่ควรปิดท้ายรายการด้วยจุลภาคอีก

มหัพภาค (.)

• ปกติแล้วภาษาไทยไม่ใช้เครื่องหมาย มหัพภาค (จุด " . ") ที่ท้ายประโยค
• มหัพภาคในภาษาไทย มีปรากฏใช้เฉพาะในพจนานุกรมเพื่อแบ่งอรรถาธิบายของคำศัพท์ หรือใช้เป็นการอ้างอิงหนังสือหรือแหล่งข้อมูลอื่น
  • สมจิตต์ นวเครือสุนทร. ใครว่าผม "อภิสิทธิ์" ?. กรุงเทพฯ : 2550. ISBN 978-974-09-0492-2

ปรัศนี (?)

• เช่นเดียวกับเครื่องหมายมหัพภาค ปกติแล้วภาษาไทยไม่ใช้เครื่องหมาย ปรัศนี (เครื่องหมายคำถาม " ? ") ที่ท้ายประโยค

นขลิขิต ( )

• ให้เว้นวรรคนอกเครื่องหมาย นขลิขิต (วงเล็บ " ( ) ") ไม่ให้ติดกับวลีข้างเคียง เช่น
  • เมเปิลสตอรี_(MapleStory)_เป็นเกมออนไลน์ประเภท MMORPG ...
• หลังจากเปิดวงเล็บ และก่อนปิดวงเล็บ ไม่ต้องเว้นวรรค เช่น
  • เดอะลอร์ดออฟเดอะริงส์ (The Lord of the Rings)
• หลีกเลี่ยงการใช้นขลิขิตซ้อนกัน ถ้าไม่ใช่สูตรคณิตศาสตร์

ไม้ยมก (ๆ)

ดูเพิ่มที่ ไม้ยมกและการใช้งาน และ บทพูดคุยเกี่ยวกับการใช้ไม้ยมกในวิกิพีเดีย

• ยังไม่มีนโยบายที่ชัดเจนเกี่ยวกับการเว้นวรรคกับไม้ยมก ว่าจะเว้นวรรคก่อนหน้าและ/หรือตามหลัง หรือทั้งสอง

ทำให้ในขณะนี้ ไม่ว่า "สรุปเร็วๆนะ" "สรุปเร็วๆ นะ" หรือ "สรุปเร็วๆ นะ" ก็ใช้ได้เหมือนกัน (ควรหลีกเลี่ยงการแก้ไขการเว้นวรรคเหล่านี้โดยเฉพาะเจาะจง)

ดูเพิ่ม

• วิธีการเขียนให้ดียิ่งขึ้น